Wat gebeurt er als je opgroeit zonder vader?
Op weg naar buiten via de achterdeur die via de keuken te bereiken is, word ik opeens tegengehouden door Ray, mijn stiefvader. ‘Weet je wel wat je je moeder allemaal aandoet? Je moet echt veranderen. Dit kan zo echt niet! Er komt helemaal niets van jou terecht!’ Terwijl hij deze woorden tot mij richt, kijkt hij diep in mijn ogen. Er ontstaat een connectie, waardoor de woorden echt binnenkomen. Alle weerstand is opeens weg en ik accepteer alles wat hij tegen me zegt. Op de één of andere manier heb ik dit nodig. Een schop onder m’n hol. Een man in mijn leven die eindelijk de leiding neemt en mij een spiegel durft voor te houden.
*Uit het boek Stoppen waar anderen doorgaan
Opgroeien zonder vaderfiguur: de onzichtbare impact
Ongeveer één op de vijf Nederlandse kinderen woont niet bij hun vader. In de Verenigde Staten groeit zelfs één op de vier kinderen op zonder vader, stiefvader of pleegvader. Opgroeien zonder vader of lastig en verstoord contact hebben kan van negatieve invloed zijn op de ontwikkeling van kinderen. Ik heb er zelfs een paar hoofdstukken van mijn boek aan gewijd. Opgroeien zonder een vaderfiguur is namelijk een ervaring die veel dieper gaat dan alleen het ontbreken van een fysieke aanwezigheid in huis. Het is een situatie die de identiteit, zelfbeeld en emotionele ontwikkeling ingrijpend kan beïnvloeden. In mijn geval vulde ik de leegte op verschillende manieren op. Manieren die niet altijd het beste voor mij waren.
Een zoektocht naar identiteit
Een vaderfiguur biedt niet alleen praktische begeleiding, maar hij is ook een rolmodel. Mijn biologische vader verliet mij op jonge leeftijd, mijn adoptievader zo’n tien jaar later. Met beiden heb ik inmiddels geen contact. Geen vader hebben leidde bij mij tot onzekerheid en overcompensatie. Veel jongens zonder vaderfiguur zoeken naar manieren om deze leegte op te vullen, vaak door zich te spiegelen aan andere mannelijke rolmodellen. Of door zich aan te sluiten bij groepen die een gevoel van broederschap en richting bieden. Zo waren het in de de jaren ’90 mijn “gabbers” met wie ik me kon identificeren.
Defensie: een nieuwe “familie”
Voor mij – en veel andere mannen die zonder vaderfiguur zijn opgegroeid – bood Defensie een omgeving waarin ik de structuur, discipline en kameraadschap vond. Zaken die ik in mijn jeugd miste. Defensie fungeerde als een nieuwe familie, waarin hiërarchie, orde en regels een duidelijke leidraad zijn. Voor iemand zoals ik, die zonder duidelijke richtlijnen is opgegroeid, kan dit een bron van stabiliteit en richting zijn. De hiërarchische aard van het militaire leven kan ook een vaderlijke structuur bieden, waarbij leidinggevenden soms de rol van vaderfiguren op zich nemen en mentorschap bieden aan de jongere garde.
Defensie als nieuw begin
Voor mij betekende het in dienst treden van Defensie een nieuw begin. Een kans om het verleden achter me te laten en mezelf opnieuw uit te vinden. Hoewel ik dat in de begintijd van mijn carrière nog niet wist. Het gaf me een identiteit en stabiliteit. Het ontbreken van een vader in mijn jeugd liet diepe littekens na. Toch heb ik er later een positieve wending aan kunnen geven. Hoe ik dat deed lees je in mijn boek: Stoppen waar anderen doorgaan.
